چنار درختی زیبا، سریع الرشد، یکی از گونه های مهم آن، Platanus orientalis L. بومی ایران است. وجود اصله های کهنسال و تنومند در شهرها، روستاها، کنار چشمه ها و مظهر قنوات حکایت از سازگاری این گونه و علاقه مردم به آن برای کاشت در فضاهای سبز شهری و جنگل کاری ها دارد. متاسفانه در حال حاضر مشکلاتی برای درختان موجود و تولید و تکثیر نهال آن وجود دارد. در این تحقیق نحوه تولید نهال چنار از طریق قلمه مورد بررسی قرار گرفته است. برای انجام تحقیق حاضر قلمه ها از قلمستان چنار نهالستان از شاخه های دو ساله در سه سطح، قطر نازک (کمتر از 9)، متوسط (15-10) و قطور (25-16) میلی متر به عنوان تیمار اصلی و دو سطح، دو و سه جوانه ای تهیه، و در خاک لومی به صورت عمود و یک جوانه بیرون از خاک، در نهالستان طرق مشهد کاشته شد. اولین جوانه زنی قلمه ها، ده روز بعد از کاشت مشاهده شد. نتایج داده ها در آخرین نوبت آماربرداری (15/3/85) بیانگر این است، بیشترین زنده مانی در قلمه های قطور 77% و کمترین آن در نازک 31% بود. قلمه های متوسط از 57% زنده مانی برخوردار بودند. بین قلمه های دوجوانه ای و سه جوانه ای اختلاف معنی دار وجود داشت. بیشترین زنده مانی در قلمه های سه جوانه ای با 69% و کمترین آن در دوجوانه ای با 31.5% مشاهده شد. مقایسه میانگین ها نشان دهنده این بود، که زنده مانی در قلمه های، قطور سه جوانه ای 91%، متوسط سه جوانه ای 75% و در نازک دو جوانه ای 19% می باشد. براساس نتایج تحقیق حاضر قلمه های، قطور دو و سه جوانه ای و متوسط سه جوانه ای جهت تولید نهال چنار مناسب تر می باشد و قلمه های نازک دوجوانه ای توصیه نمی گردد.

این تحقیق به منظور بررسی تاثیر اندازه مساحت روشنه حاصل از برش های تک گزینی بر زنده مانی نهال های نهالستانی و جنگلی راش شرقی (Fagus orientalis Lipsky) در سه حفره تاج پوشش (با سطوح 50، 200، 600 متر مربعی) یک توده راش در مجاورت نهالستان اوریملک سنگده به همراه یک فضای باز انجام گرفت. در مرکز هر یک از حفره ها 8 کرت 2.5 ´ 2.5 متر آماده گردیده و در هر یک از کرت ها 36 اصله نهال با فاصله 0.5 ´ 0.5 متر غرس گردید. نتایج این تحقیق بعد از چهارمین فصل رویش آشکار کرد که درصد استقرار نهال های نهالستانی در حفره های مختلف تفاوت معنی داری را نشان داد. شادابی نهال های نهالستانی و جنگلی در حفره های با مساحت کمتر نسبت به حفره های با مساحت بزرگتر به طور معنی داری بیشتر بود. مساحت حفره بر روی قطر یقه نهال های نهالستانی به طور معنی داری تاثیر گذاشت به طوری که در حفره های بزرگتر قطر یقه بیشتر به دست آمد. بهترین مقدار رویش ارتفاعی نیز مربوط به نهال های نهالستانی واقع در حفره 600 متر مربعی است. اثر مساحت روشنه بر روی جوانه انتهایی نیز در سطح (P<0.01) معنی دار بود و بیشترین مقدار مربوط به نهال های جنگلی واقع در فضای باز بود.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

تحمل به سرما یکی از عوامل مهم توزیع و پراکنش گونه های گیاهی محسوب می شود. این تحقیق با هدف بررسی پاسخ های زنده مانی و تبادلات گازی نهال زیتون (رقم زرد) به تنش در دماهای پایین و یخ زدگی انجام شد. برای این کار در سال 1396، تعداد 144 اصله نهال گلدانی دو ساله بازکاشتی زیتون (رقم زرد) به ارتفاع متوسط 30 سانتی متر به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در زمان های یک و سه ساعت در معرض پنج سطح سرما-یخ زدگی شامل دماهای 2+، 5-، 7-، 10-، 16-، 20-درجه سانتی گراد قرار گرفتند. صفات تبادلات گازی از قبیل نرخ فتوسنتز کل، تعرق و هدایت روزنه ای برای هر سطح دما در سه نوبت شامل قبل از تنش، بلافاصله پس از تنش و 12 روز پس از تنش اندازه گیری شدند. نتایج نشان داد که در هر یک از سطوح سرما، اندازه متغیرها در هر دو مدت (یک و سه ساعت) کاهش یافت و این کاهش در نهال هایی که سه ساعت در سرما قرار داشتند بیشتر بود. در دماهای 10-، 16-و 20-درجه سانتی گراد کلیه نهال های زیتون دچار زوال شدند. این در حالی است که تحت تأثیر دماهای 7-درجه سانتی گراد و گرم تر (در هر دو مدت نگهداری)، اندازه متغیرهای تبادلات گازی تا روز دوازدهم پس از تنش بازیابی شد. در کل، این تحقیق آشکار ساخت که نهال زیتون رقم زرد تا سرمای 7-درجه را برای مدت سه ساعت به خوبی تحمل می کند.

احیای پوشش گیاهی در عرصه های در حال تخریب یکی از راه های حفظ و نگهداری گونه های با ارزش جنگلی بوده که باید بر اساس روش های علمی و فنی با توجه به توان اکولوژیکی منطقه صورت گیرد. در برخی موارد بعد از استفاده از بذر برای جنگلکاری با گونه بنه سبز شدن بذرهای کاشته شده با مشکل روبه رو می شود و به وی‍ژه در ماه های گرم و آفتابی تعداد زیادی از نهال ها خشک می شوند و از بین می روند. به منظور دستیابی به مناسب ترین شرایط استقرار نهال بعد از کاشت بذر، تحقیقی در قالب طرح کامل تصادفی در 8 تکرار و 4 تیمار (نور کامل، 50 درصد سایه، 75 درصد سایه و سایه کامل) به اجرا درآمد. برای ایجاد سایه از پوشش تخته ای یک مترمربعی استفاده شد. به این منظور، پوشش مصنوعی طوری طراحی شد که عبور نور بصورت انتخابی 100،50، 25 درصد و سایه کامل (پوشش کامل) استفاده شد. طی پنج سال آماربرداری نهالها از نظر زنده مانی و در نهایت تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار آماری SPSS مشخص شد که در سال اول بعد از کاشت، بین تیمارها در سطح یک درصد از نظر زنده مانی تفاوت معنی داری وجود ندارد، ولی به تدریج طی آماربرداری های سال های بعد اختلاف شدت گرفت و در سال پایانی طرح (سال پنجم) به اوج رسید. به طوری که اختلاف بین تیمارها از نظر زنده مانی در سطح یک درصد معنی دار شد. مقایسه تیمارها با آزمون دانکن نشان داد که سایه کامل و 75 درصد سایه نسبت به دیگر تیمارها، بیشترین درصد زنده مانی را در پی دارند.

رملیک (Ziziphus nummularia) از جمله گونه های مقاوم به خشکی است که بررسی پیش رو با هدف شناسایی تیمارهای مناسب بستر بذر و آبیاری آن انجام شده است. این پژوهش در نهالستان شهرستان مسجدسلیمان، به صورت آزمایش فاکتوریل با سه فاکتور بستر کاشت در4 سطح، آبیاری در 3 سطح و خراش دهی بذر در 3 سطح در قالب طرح کاملا تصادفی نامتعادل انجام شد. نتایج نشان داد که اثرات اصلی سطوح مختلف فاکتور بستر کاشت و اثر متقابل بستر کاشت در روش آبیاری برای تمام صفات مورد مطالعه به جز طول ساقه معنی دار بود. اختلاف بین روش های مختلف خراش دهی بذر رملیک برای اکثر صفات رویشی در این مطالعه غیرمعنی دار بود. با توجه به تاثیر تیمارهای مختلف و اثرات متقابل انها صفت درصد زنده مانی برای خاک معمولی در روش هر روز آبیاری در خیساندن بذر به مدت 48 ساعت در آب دارای بیشترین مقدار بود.

درخت پده (Populus euphratica olive.) گونه ای است که به صورت طبیعی در حاشیه رودخانه های مناطق خشک و نیمه خشک رویش دارد که جایی که طغیان های فصلی و غرقابی خاک باعث پیشروی این درخت می شود. هدف از این تحقیق، بررسی زنده مانی، مشخصه های رویشی و تخصیص بیوماس نهال های پده تحت تنش ترکیبی غرقابی- شوری در 5 سطح شاهد (بدون شوری- غرقابی)، غرقابی (4 سانتی متر بالای سطح خاک) با غلظت شوری 0، 50، 100 و 150 میلی مولار NaCl در قالب طرح کاملا تصادفی به مدت 120 روز در محیط گلخانه بود. در پایان دوره آزمایش، درصد زنده مانی نهال های غرقاب شده با غلظت 0 و 50 میلی مولار NaCl به ترتیب برابر با 100 و 88.88 و با غلظت های 100 و 150 میلی مولار 11.1 NaCl و صفر بود. غرقابی با سطوح مختلف شوری باعث کاهش زنده مانی، مشخصه های رویشی و بیوماس نهال های پده نسبت به شاهد شد. این کاهش در سطح غرقابی با غلظت 100 و 150 میلی مولار NaCl بیشتر از دیگر سطوح بود. همچنین میزان بیوماس کل و تعداد ریشه نابجا در غرقابی با غلظت 0 و 50 میلی مولار بیشتر از سطح غرقابی با غلظت 100 و 150 میلی مولار بود. با توجه به نتایج این تحقیق می توان گفت این گونه، توانایی زنده ماندن و رشد در مناطق ساحلی، جلگه ای و حاشیه رودخانه های خشک و نیمه خشک کشور را که با آب های شیرین و شور تا 50 میلی مولار NaCl غرقاب می شوند، دارد و می تواند برای احیای این مناطق مورد استفاده قرار گیرد. به منظور بررسی سازگاری کامل تر این گونه در محیط غرقابی- شوری، ادامه پژوهش توسط سایر محققان در دوره های طولانی تر و نیز در شوری بین 50 و 100 میلی مولار پیشنهاد می شود.

نظر به اهمیت زربین در تولید نهال و جنگلکاری مناطق خشک و نیمه خشک کشور، این تحقیق با هدف بررسی واکنش نهال های زربین در برابر تغییرات رطوبت و تغذیه ی نیتروژن خاک اجرا شد. 270 گیاهچه ی سالم و یکنواخت زربین تهیه شد و با استفاده از آزمایش فاکتوریل دوعاملی در قالب بلوک های کامل تصادفی، با سه تکرار و به مدت پنج ماه (تیر تا آبان) تحت شش سطح رطوبتی (100، 75، 50، 25، 15 و 10 درصد ظرفیت زراعی خاک) و سه سطح کوددهی اوره، شامل تیمار شاهد و دو سطح کوددهی کم ( mgKg-175) و زیاد ( 150mgKg-1) قرار گرفت. نتایج نشان داد تا سطح رطوبتی 25 درصد، 82/2 درصد نهال ها تحت تیمار شاهد (بدون کوددهی) زنده مانی داشتند. زنده مانی تحت تأثیر کود اوره، به ویژه به مقدار زیاد تا سطوح رطوبتی 15 و 10 درصد به ترتیب 100 و 66/7 درصد بود. صرف نظر از کود اوره، کاهش رطوبت خاک، به ویژه در سطوح رطوبتی کمتر از50 و 25 درصد، به طور معنی داری موجب کاهش رشد طولی ساقه، وزن خشک اندام ها، شاخص کیفیت و صفات فیزیولوژیک (سطح فتوسنتزی، محتوای نسبی آب برگ و کلروفیل کل) نهال ها شد. درحالی که با افزایش کود اوره، زنده مانی، وزن خشک اندام ها، صفات فیزیولوژیک، کارایی مصرف آب، کلروفیل کل و شاخص کیفیت نهال افزایش یافت. پیشنهاد می شود که برای تولید نهال زربین، رطوبت خاک از 50 درصد ظرفیت زراعی کمتر نشود؛ در غیر این صورت، استفاده از کود اوره برای افزایش رشد، بهبود کیفیت و کارایی مصرف آب نهال ها ضروری است.

بلوط ایرانی (Quercus brantii L.) گونه غالب و کندرشد جنگلهای ناحیه رویشی زاگرس جنوبی در استان فارس است که حدود 291 هزار هکتار از جنگلهای استان فارس را در بر می گیرد. به منظور بررسی رابطه عمق کاشت بذر با زنده مانی و ارتفاع نهال های بلوط، آزمایشی در قالب فاکتوریل با طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار در سال 1374 انجام شد. تیمار ها شامل عمق کاشت بذر در 6 سطح (صفر، 5/2، 5، 5/7، 10 و 5/12 سانتی متر) و کود حیوانی در 3 سطح (خاک معمولی، مخلوط خاک و کود 20% و 50%) در زمینی به مساحت 5600 مترمربع در شمال غربی منطقه جنگلی بلوط استان فارس (کامفیروز) اجرا شد. صفت زنده مانی بذر در سال 1376 و ارتفاع نهال ها طی دو سال 1380 و 1383 اندازه گیری و اطلاعات جمع آوری شده مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که میانگین ارتفاع نهال ها در عمق های مختلف کاشت در سطح 1% با یکدیگر اختلاف معنی داری دارند. مقایسه میانگین ارتفاع نهال در عمق های مختلف نشان داد که ارتفاع نهال های بلوط در عمق صفر نسبت به سایر سطوح عمق کاشت بیشتر بوده است. همچنین نتایج نشان داد که بهترین عمق برای درصد زنده مانی عمق 5/2 سانتی متر بوده است. بنابراین می توان پیشنهاد کرد که بذر بلوط به طور سطحی کاشته شود.